“Hisobchi AI” – илмий эътироф ва амалий ғоя натижаси
Диёра ТОШПЎЛАТОВА, журналист.
Сўнгги йилларда илмий жамоатчилик томонидан эътироф этилган ва шу билан бирга реал муаммони ҳал қилувчи лойиҳа устида ишлаётган ёш мутахассислар сони ортиб бормоқда. Нуршода Арамова ҳам ана шу тенденциянинг яққол намунасидир. У бир томондан иккита халқаро илмий журналнинг таҳририят аъзоси, иккинчи томондан эса Ўзбекистон кичик бизнеси учун мўлжалланган сунъий интеллект асосидаги маслаҳат платформаси бўлган “Hisobchi AI” лойиҳасининг муаллифи ва асосчисидир.
Нуршода Арамова 2026 йил июнь ойида “Journal of Entrepreneurship and Pedagogy” журналининг таҳририят кенгаши аъзоси этиб тайинланган. Бу журнал Минтақавий тадқиқотлар илмий-амалий жамияти ҳомийлигида нашр этилади. Бир неча ой ўтиб, 2026 йил августда у яна бир халқаро нашр – “New Renaissance” илмий журналининг таҳририят аъзоси сифатида қабул қилинган. Таҳририят аъзолиги, одатда, бошқа муаллифлар томонидан тақдим этилган илмий мақолаларни кўриб чиқиш, уларнинг сифатини баҳолаш ва нашрга тавсия этиш мажбуриятини англатади. Яъни эндиликда у нафақат ўз тадқиқотларини чоп эттирувчи, балки бошқаларнинг илмий ишини баҳоловчи мутахассис сифатида ҳам фаолият юритмоқда.
Ўзбекистон Давлат статистика қўмитасининг 2026 йил апрель ойидаги маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатимизда 1,2 миллиондан ортиқ фаол кичик бизнес субъекти (507 мингдан ортиқ кичик корхона ва микрофирма, 347,7 минг якка тартибдаги тадбиркор ва 353,5 минг деҳқон хўжалиги) рўйхатдан ўтган. Бироқ профессионал бухгалтерия ва маслаҳат хизматлари асосан, Тошкент шаҳри ва бир неча вилоят марказларида тўпланган. 2026 йилнинг ўзида ҚҚС бўйича рўйхатга олиш чегараси ўзгарди, соддалаштирилган 6 фоизлик ҚҚС режими жорий этилди. Шунингдек, Ижтимоий суғурта тўғрисидаги янги қонун кучга кирди – буларнинг барчаси бухгалтери йўқ тадбиркорлар учун тушуниш қийин бўлган қатор янги қарорларни келтириб чиқарди.
Шу сабабдан, “Hisobchi AI” айнан шу бўшлиқни тўлдиришга қаратилган бўлиб, ўзбек, рус ва инглиз тилларида ишлайдиган сунъий интеллект чатботи орқали тадбиркорларга солиқ режимини танлашда, 1C:Enterprise 8.3 дастуридаги техник хатоларни бартараф этишда ва биринчи ходимни расмийлаштириш жараёнида (my.mehnat порталида рўйхатдан ўтиш, ижтимоий суғурта бўйича мажбуриятлар) босқичма-босқич ёрдам беришдан иборат. Лойиҳа Ўзбекистон аҳолисининг 85 фоизи фойдаланадиган Телеграм платформасидан бошлаб ишга туширилиши режалаштирилган. Бу янги илова ўрнатишни талаб қилмайдиган, тадбиркор аллақачон фойдаланадиган канал орқали мурожаат қилиш имконини беради.
Лойиҳанинг ижтимоий-иқтисодий аҳамияти ҳам бир неча йўналишда кўриб чиқилган. Жумладан, расмийлаштирилмаган айланма ва солиқдан бўйин товлашнинг камайишига кўмаклашиш, биринчи марта ходим ёллаётган тадбиркорларни норасмий ишга олишдан асраш, шунингдек бухгалтерия ва солиқ саводхонлигини оширишдан иборат. Шунингдек, Н. Арамова Ўзбекистоннинг технология соҳасида ҳали эркак вакиллари устунлик қиладиган муҳитда аёл-асосчи сифатида ҳам алоҳида ўрин тутади.
Лойиҳанинг келгуси режалари тўрт босқичли амалга ошириш йўл харитасида белгиланган. Хусусан, дастлабки босқичда компанияни расмийлаштириш ва бепул Телеграм-бот ишга тушириш, сўнгра якка тартибдаги тадбиркорлар учун пуллик тарифни жорий этиш, кейинги босқичда 1C:Enterprise билан интеграциялашган бизнес-тариф ва ҳамкор бухгалтерия фирмалар билан Б2Б каналини йўлга қўйиш, якуний босқичда эса веб-илова ва минтақавий, жумладан, Хоразм, Сирдарё, Бухоро ва Навоий каби кичик бизнес зичлиги юқори бўлган ҳудудлар қамровини кенгайтириш назарда тутилган. Узоқ муддатли истиқболда лойиҳа Ўзбекистондаги бозорни мустаҳкамлагач, 1C:Enterprise тизими кенг қўлланиладиган қўшни мамлакатларга – жумладан, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистонга кенгайтириш имконияти ҳам кўриб чиқилмоқда, гарчи бу ҳозирча фақат истиқболдаги вариант сифатида қайд этилган бўлса ҳам.
Хулоса сифатида айтганда, илмий таҳририятдаги масъулият билан технологик тадбиркорликни бир вақтнинг ўзида олиб бора олган Нуршода Арамованинг фаолияти шуни кўрсатадики, бугунги ёш мутахассис учун назарий билим ва амалий натижа бир-бирига зид эмас, аксинча, бир-бирини тўлдирувчи икки кучдир.

